Kişilerarası Terapi (IPT)

Kişilerarası terapi nedir?

Kişilerarası terapi (IPT), yalın ama güçlü bir gözlemden yola çıkar: duygusal iyilik hâlimiz ilişkilerimize sıkı sıkıya bağlıdır. İlişkiler gerildiğinde, çatışmaya girdiğinde ya da bir değişimden geçtiğinde ruh hâlimiz de sarsılır. Ruh hâlimiz bozulduğunda ilişkiler bundan payını alır.

IPT tam da bu bağlantı üzerinde durur. Bütün geçmişinizi açmak ya da düşünce yapınızı tek tek incelemek yerine, şu anda ilişkilerinizde neler yaşandığına ve bunun ruh hâlinize nasıl yansıdığına bakarız. Pratik ve odaklı bir çalışmadır, genelde kısa sürer.

Görüşmeler bireysel yürür. İlişkilerinizi konuşuruz, ama seanslara tek başınıza gelirsiniz.

IPT'nin ele aldığı dört alan

Yas ve kayıp

Sizin için önemli birini kaybettiğinizde (ölümle olabilir, başka türlü bitişlerle de) ve kaybı işlemekte, oradan ilerlemekte zorlandığınızda. IPT yas tutmanıza, neyi kaybettiğinizi görmenize ve hayatınızı zamanla yeniden kurmanıza alan açar.

Rol değişimleri

Kimliğinizi ve ilişkilerinizi değiştiren büyük geçişler: ebeveyn olmak, başka bir ülkeye taşınmak, emekli olmak, bir ilişkiyi bitirmek, yeni bir işe başlamak. Bu geçişler kazandırdıkları kadar kaybettirir de: eski rolünüz, tanıdık çevreniz, kendinize dair duygunuz. IPT ikisini birlikte taşımanıza yardımcı olur.

Kişilerarası çatışmalar

Hayatınızda önemli bir kişiyle çıkmaza girdiğinizde: eşiniz, bir aile üyeniz, arkadaşınız ya da iş arkadaşınız. Ne olup bittiğine ve iki tarafın ne beklediğine bakar, iletişim ve beklentiler üzerinden bir çıkış yolu ararız.

İlişki kurmakta zorlanmak

Asıl mesele yalnızlık ya da kopukluk olduğunda: yakın ilişki kurmakta ya da sürdürmekte zorlanmak. Araya neyin girdiğini araştırır, bağ kurmayı kolaylaştıran becerileri geliştirir, bunun için fırsat yaratmanın yollarına bakarız.

IPT nasıl işler?

IPT yapılandırılmış bir çalışmadır ve süresi baştan bellidir; genelde 12 ila 16 seans sürer. Önce bugünkü zorluğunuzla en çok bağlantılı olan alanı belirler, sonra çalışmayı oraya yoğunlaştırırız.

Seanslarda şunları yaparız:

• Son dönemde ilişkilerinizde yaşananları ve bunların ruh hâlinize etkisini ele alırız
• İnsanlarla kurduğunuz ilişkilerdeki tekrar eden kalıplara bakarız
• İletişim üzerine çalışırız: ihtiyacınızı söylemek, sınır koymak, çatışmayı çözmek
• Yas sürecini ya da bir hayat geçişine uyum sağlamayı birlikte ele alırız
• Destek ağınızı kurmanız ya da güçlendirmeniz üzerinde dururuz

Yaklaşım pratiktir ve bugüne odaklanır. Bu kalıpların neden oluştuğundan çok, şu anda ne olduğu ve neyi değiştirebileceğiniz üzerinde dururuz.

IPT hangi durumlarda işe yarar?

• Depresyon: IPT'nin depresyonda etkili olduğu iyi araştırılmıştır, özellikle tablo bir ilişki sorununun ya da bir hayat olayının ardından başladığında
• Hayat geçişleri: başka bir ülkeye taşınmak, iş değişikliği, ilişkideki değişimler, ebeveyn olmak
• İlişkilerde zorlanmak: iletişim sorunları, tekrar eden çatışmalar, kopukluk hissi
• Yas: kaybı işlemek ve sonrasında hayatı yeniden kurmak
• Yalnızlık: insanlarla bağ kurmakta zorlanmak
• Uyum güçlüğü: yeni bir duruma alışmakta zorlanmak

Size uygun mu?

Nasıl hissettiğinizle bağlantılı bir ilişki sorunu ya da hayat değişikliği tarif edebiliyorsanız IPT iyi bir seçenek olur. Belirli bir olayın ardından gelen depresyonda özellikle işe yarar; yapılandırılmış ve süresi baştan belli bir çalışma isteyen kişilere de uyar.

Zorlandığınız şey ilişkilerden çok kendi düşünce kalıplarınızla ilgili görünüyorsa bilişsel davranışçı terapi daha uygun olabilir. Kökleri erken döneme uzanan derin kalıplar devredeyse şema terapi daha yerinde olur. Sizin durumunuzda neyin anlamlı olduğunu konuşarak birlikte belirleriz.