Varoluşçu Terapi

Varoluşçu terapi nedir?

Varoluşçu terapi, insan olmanın getirdiği zorluklara felsefi bir yerden bakar. Yaşadığınız güçlükleri ortadan kaldırılması gereken belirtiler olarak görmek yerine, hepimizin er ya da geç karşılaştığı sorulara verilmiş cevaplar olarak ele alır. Hayatı anlamlı kılan ne? Belirsizlikle nasıl yaşanır? Ben aslında kimim? Kendi ölümlülüğümle nasıl yüzleşirim?

Bu sorular soyut gelebilir. Ama hayatın belirli anlarında son derece somutlaşır: başka bir ülkeye taşındıktan sonra kim olduğunuzu bilemediğinizde, bir ilişki bittiğinde ve hayatı baştan kurmanız gerektiğinde, "yapmanız gereken" her şeyi yaptığınız hâlde içinizde bir boşluk kaldığında, bir kayıp sizi neyin gerçekten önemli olduğuyla yüzleştirdiğinde.

Dört varoluşsal mesele

Anlam

Hayat hazır bir anlamla gelmiyor, anlamı kurmak bize kalıyor. Bu hem özgürleştirici hem de ürkütücüdür. Varoluşçu terapide, size uymayan senaryoları sürdürmek yerine sizin için gerçekten neyin değerli olduğunu ve hayatınızı bunun etrafında nasıl kurabileceğinizi araştırırız.

Özgürlük ve sorumluluk

Çoğu zaman sandığınızdan fazla özgürlüğünüz vardır ve bu özgürlük beraberinde sorumluluk getirir. Kendini koşullara hapsolmuş hisseden birçok kişi, aslında ertelenmiş bir seçimin karşısındadır. Nerede gerçekten söz sahibi olduğunuzu ve o sözü kullanmanızı neyin engellediğini birlikte görürüz.

Yalnızlık

Bir düzeyde her birimiz kendi yaşantımızın içinde yalnızız. Siz olmanın nasıl bir şey olduğunu kimse tam olarak bilemez. Yine de bağ kurmayı özleriz. Varoluşçu terapi bu gerilimin üzerinde durur: tam olarak anlaşılmanın sınırlarını kabul ederken nasıl gerçek bir bağ kurulur?

Ölümlülük

Hepimiz öleceğiz. Genelde arka planda tuttuğumuz bu gerçek, bir kayıptan sonra, ciddi bir sağlık haberiyle ya da hayatın belli dönemeçlerinde birden merkeze gelir. Varoluşçu terapi bu gerçeği kenara itmek yerine, neyin önemli olduğunu ve nasıl yaşamak istediğinizi netleştirmek için kullanır.

Varoluşsal sorular ne zaman belirir?

Bu sorular en çok şu dönemlerde yüzeye çıkar:

• Büyük hayat değişimleri: başka bir ülkeye taşınmak, meslek değiştirmek, ebeveyn olmak, emekliliğe geçmek
• Kayıp ve yas: kimliğinizin merkezinde duran birini ya da bir şeyi kaybetmek
• Kimlik soruları: özellikle yurt dışında yaşayanlarda ve birden fazla kültürün içinde büyümüş kişilerde sık görülür
• Orta yaş sorgulaması: izlediğiniz yol artık sizi doyurmadığında gelen "hepsi bu kadar mı?" hissi
• Başarıya rağmen tatminsizlik: istediğinizi elde ettiğiniz hâlde içinizin boş kalması
• Kriz ya da travma sonrası: hayata dair eski varsayımların dağıldığı dönemler
• Manevi ya da felsefi arayış: daha derin bir anlayış ihtiyacı

Varoluşçu terapi nasıl işler?

Varoluşçu terapi diğer yaklaşımlara göre daha az teknik ağırlıklıdır. Merkezinde diyalog vardır: yaşantınızı, varsayımlarınızı ve seçimlerinizi derinlemesine konuşmak. Seanslarda genelde şunlar olur:

• Bugüne kadar dayanak aldığınız inançları ve varsayımları gözden geçiririz
• Sizin için "kendiniz olmak" ne demek, onu araştırırız
• Seçimden ya da sorumluluktan kaçındığınız yerlere bakarız
• Zor gerçeklerden korunmak yerine onlarla yüzleşiriz
• Neyin önemli olması gerektiğini değil, sizin için gerçekten neyin önemli olduğunu netleştiririz
• Kendi koşullarınızın içinde anlamı ararız

Terapi ilişkisinin kendisi de bu çalışmanın parçasıdır. Aramızdaki konuşma, rollere ve maskelere yaslanmayan bir ilişkinin nasıl olabileceğini gösterir.

Varoluşçu terapi hangi durumlarda işe yarar?

• Anlam ya da yön kaybı: hayatın boşalmış ve amaçsız gelmesi
• Kimlik soruları: özellikle büyük değişimlerden sonra gelen "şimdi ben kimim?"
• Hayat geçişleri: eski haritaların işe yaramadığı dönemler
• Varoluşsal kaygı: ölümlülük, anlamsızlık ya da yalnızlıkla ilgili korkular
• Tıkanmışlık hissi: hayatın size ait olmadığı, sahici gelmediği duygusu
• Yas: özellikle kayıp daha büyük soruları da açtığında
• Kültürel yerinden olma: göçmenlerde ve yurt dışında yaşayanlarda aidiyet ve kimlik soruları

Size uygun mu?

Varoluşçu terapi, düşünmeye ve belirsizlikle bir süre kalmaya açık kişilere uyar. Hızlı çözümlerden çok derinlikli sorular ilginizi çekiyorsa ve zorlandığınız şeyin nasıl bir hayat sürdüğünüzle bağlantılı olduğunu seziyorsanız, bu yaklaşım karşılık verir.

Panik atak gibi belirli şikâyetlerle baş etmek için pratik stratejilere ihtiyacınız varsa bilişsel davranışçı terapi daha hızlı yardımcı olabilir. Merkezde travma varsa EMDR ile başlamak daha yerinde olur. Yine de varoluşsal temalar çoğu çalışmanın içinden geçer; yeri geldiğinde bu bakışı diğer yöntemlerin içine de katıyorum.