Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Wat is ACT?

ACT spreek je uit als het Engelse woord "act"; in het Nederlands heet het ook wel acceptatie- en commitmenttherapie. Deze aanpak kiest een andere invalshoek dan de meeste behandelingen. In plaats van te proberen vervelende gevoelens weg te krijgen, verandert ACT je verhouding tot die gevoelens. Je leert ze er te laten zijn en ondertussen te doen wat je werkelijk belangrijk vindt.

ACT richt zich op een leven dat de moeite waard blijft, ook met pijn erin. Je altijd goed voelen is niet het doel. Een flink deel van ons lijden ontstaat juist doordat we ons zo inspannen om ongemak te vermijden.

Het idee erachter

Veel behandelingen werken van binnen naar buiten: eerst je beter voelen, dan weer dingen oppakken. ACT draait die volgorde om. Je begint met doen wat past bij wat je belangrijk vindt, en je leven wordt daar voller van, ook als de angst of de somberheid nog meedoet.

Mensen zetten hun leven vaak op pauze totdat ze zich zeker genoeg voelen. Die dag komt zelden vanzelf. ACT helpt je in beweging te komen met de twijfel en de spanning erbij.

De zes processen

Acceptatie

Ruimte maken voor gevoelens die je liever niet hebt. Dat is iets anders dan je erbij neerleggen. Verzet kost veel energie en maakt het ongemak meestal groter.

Defusie

Afstand nemen van je gedachten en ze zien als gedachten, niet als de waarheid waar je naar moet handelen. Merk je op "ik denk dat ik het verpruts" in plaats van "ik verpruts het", dan verliest de gedachte een deel van zijn kracht.

Aandacht voor het hier en nu

Contact maken met wat er op dit moment gebeurt, in plaats van rond te blijven draaien in wat geweest is of wat nog komen kan. Dat geeft je de ruimte om te kiezen hoe je reageert.

Het zelf als context

Je bent niet je gedachten en gevoelens. Je bent degene die ze heeft. Vanuit dat perspectief kun je ruimte houden voor wat er in je speelt zonder erin meegezogen te worden.

Waarden verhelderen

Uitzoeken wat er voor jou echt toe doet. Dat is vaak iets anders dan wat je vindt dat je zou moeten willen. Je waarden geven richting aan de keuzes die je maakt.

Toegewijd handelen

Doen wat bij die waarden past, ook als het ongemakkelijk is. In kleine stappen, tot het een patroon wordt.

Waar ACT bij helpt

• Angst — verder gaan met je leven zonder te wachten tot de angst zakt
• Somberheid — weer contact maken met wat je betekenis geeft
• Chronische pijn — anders leren omgaan met pijn die niet weggaat
• Grote veranderingen — richting vinden als je oude zekerheden wegvallen
• Vastzitten — wanneer vermijding je wereld kleiner heeft gemaakt
• Perfectionisme — in actie komen zonder eerst helemaal klaar te hoeven zijn
• Zingeving — helder krijgen wat telt en je leven daarnaar inrichten
• Stress en burn-out — een verhouding tot werk opbouwen die je volhoudt

Hoe een sessie eruitziet

ACT is een doe-therapie. We praten niet alleen over de begrippen, je oefent ermee. Een sessie bevat vaak:

• mindfulnessoefeningen om je aandacht bij het moment te houden
• defusietechnieken om anders om te gaan met piekergedachten
• gesprekken over je waarden en hoe een waardevol leven er voor jou uitziet
• in kaart brengen wat je vermijdt en wat je dat kost
• concrete stappen afspreken die bij je waarden passen
• bespreken wat er tegenzit zodra je het anders gaat aanpakken

ACT werkt veel met beelden en oefeningen, en er mag gelachen worden. Ben je gewend aan klassieke gesprekstherapie, dan is dat even wennen. We zoeken een vorm die bij je past.

Past ACT bij jou?

ACT past bij mensen die openstaan voor een andere kijk op hun klachten. Het werkt vaak goed als je hebt geprobeerd jezelf uit je problemen te denken zonder dat het blijvend hielp. Zeker wanneer vermijding een grote rol speelt en je leven daardoor kleiner is geworden.

Wil je vooral begrijpen waar je patronen vandaan komen, dan ligt schematherapie meer voor de hand. Staat een ingrijpende gebeurtenis centraal, dan is EMDR meestal een betere start. In het kennismakingsgesprek kijken we wat logisch is.